Ik zit de hele dag voor of achter mijn computer en vraag me af waar mijn medemensen zijn gebleven. Oke, ik ontvang doorlopend berichten van ‘vrienden’ en kennissen via email of instagram, op facebook en twitter maar waar is die echte mens van vlees en bloed gebleven? We leven als zombies langs elkaar heen.
De natuur bestaat niet meer in het oerwoud aan kabels en wirwar van draden op mijn desk en de onzichtbare cloud en andere electronica, die op kantoor om mij heenzweeft. G’d mijn Schepper komt helemaal niet voor op mijn groene of blauwe beeldscherm, dat mijn nachtrust verstoort. Wat heb ik aan mijn jodendom als dat alleen maar bestaat uit electronische goede wensen voor het nieuwe jaar, sjana tova oemetoeka – uiteraard door een top designer ontworpen – dat door iedereen aan minimaal 2000 bekenden, onbekenden en zakenrelaties rondgestuurd wordt met een enkele druk op de knop.
Onthechting, vervreemding, totale loskoppeling van onze natuurlijke omgeving. Alles om ons heen is prefab, kunststof, totaal kunstmatig en volslagen on- en tegennatuurlijk. We dreigen het belangrijkste in ons menszijn te verliezen, contact met onze oorsprong, met G’d, met onze medemens, met de natuur, onze echte eigen omgeving. We verliezen idere menselijke identiteit.
Feestdagen voor onze spirituele legacy: identiteit
Daarom hebben wij Soekot en Simchat Tora. Deze feestdagen zijn een deel van onze wordingsgeschiedenis. Want de eerste vraag is natuurlijk: wie ben ik eigenlijk? Een joodse Belg of een Belgische jood? Wat is mijn echte identiteit? Als u het zelf niet meer weet, helpt uw omgeving u er aan herinneren. U was, bent en blijft een zoon of dochter van het volk van het Boek. Wat u ook denkt, doet en wilt.
- Pesach: We begonnen als volk tijdens de Exodus onder drukkende omstandigheden, als slaven vervolgd. Geestelijk waren we niet (helemaal) kapotgemaakt.
- Ons spirituele hoogtepunt bereikten we zeven weken later met Sjawoe’ot toen we onze Grondwet en Levensleer ontvingen en een echt volk van het Boek werden.
- Maar tijdens Soekot vieren we de tocht door de woesternij, het symbool voor onze 2000 jarige zwerftocht door alle uithoeken op aarde tot op de dag van vandaag, gedecimeerd, vaak aangevallen maar springlevend en totaal energiek omdat we verbonden bleven met onze Tora, ons transportabele vaderland, ons jodendom, dat we overal mee naar toe namen. Daarom vieren we aansluitend ook Simchat Tora. Echte vreugde met de Tora is er pas nadat we de Tora uitgelezen en gepraktiseerd hebben. Sjawoe’ot was slechts het begin.
Back to the roots
Op Soekot moeten we twee dingen doen om weer een beetje ‘een oorspronkelijk mens’ te worden. Terug naar de door G’d geschapen natuur. Iedere touch met de ongerepte natuur is voor ons stadsmensen een ‘Aha-Erlebnis’ – ja zo was het ook nog eens een keer, zo komen we weer in contact met onze ware ‘ik’, ons echte ego waarin onze persoonlijkheid als de door G’d geschapen kroonprins(es) van de Schepping tot zijn recht komt. Geen loonslaaf meer, geen addict meer van instagram en internet, niet meer automatisch die greep naar onze mobiel of de doorlopend afgeleide blik richting whats’up. Het is allemaal opeens puur natuur.
Op Soekot zitten we in de soeka en pakken wij een plantenbundel, de loelav en voelen we ons totaal overgeleverd aan de grillige natuur.
Driedeling van Tisjri
Opperrabbijn Lord Jonathan Sacks, de ongekroonde ‘millenial rabbi’, deelt onze feestmaand Tisjrie in drieen:
- Rosj Hasjana is de verjaardag van de Schepping. Op de verjaardag van de wereld vragen we onszelf af wat het voor ons betekent om mens te zijn onder leiding van G’ds soevereiniteit. Maar er is meer: Rosj betekent ook begin en Sjana (jaar) kan ook sjinoei (verandering) betekenen. Hiermee is Rosj Hasjana het startpunt van een totaal ander leven geworden.
- Tijdens Jom Kippoer wordt het persoonlijker. Wat betekent het om die unieke persoonlijkheid te zijn die ik ben. Wat heb ik met mijn leven gedaan? Ons leven is het grootste geschenk dat G’d ons kon geven! Hoe heb ik mij gedragen tegenover G’d en mijn medemens? Hoe kan ik alles wat ik beschadigd heb, verbeteren en repareren? Jom Kippoer vormt het ’turning point’. De zelfanalyse slaat om in een vast besluit mijn egoisme om te zetten in ‘meer rekening houden met de ander’. Egocentrisme verandert in altruisme. Er vindt een ‘mental shift’ plaats in ons bewustzijn: ik wil een gever worden in plaats van een nemer, verbindend zijn en niet alleen voor mezelf gaan.
- Rabbi Sacks gaat verder met Soekot: hoe is het voor mij om deel te zijn van het joodse volk in zijn lange geschiedenis? We zetten alle goede voornemens om in de praktijk. We verlaten ons huis – symbool van ons uitsluitend bezig zijn met onszelf en onze eigen belangetjes… naar buiten waar we de ander ontmoeten.
Met Soekot gaan we terug naar onze oorsprong, de ongerepte natuur, door G’d Zelf geschapen. Soeka tijheh letseel – de soeka is ons tot schaduw. Hoe wankel en doorzichtig ons dak op de soeka ook is, gedurende zeven, acht dagen is dat onze bescherming. We zijn totaal afhankelijk van Boven. Dat loofhuttendak herinnert ons aan onze oude ‘cloud’ die ons gedurende onze trek door de woestenij continu beschermd heeft: de Ananee Kawod, de wolken van G’ddelijke Majesteit, die ons begeleidden op weg naar het Beloofde Land, zoals Rabbi Sacks dit zo treffend stelt: ‘Soekot reminds us of what it means to be a member of the Jewish people, sharing its past, its present and its hopes’.
Grote leegte
Alsof we weer terug zijn in de schoolbanken. Elk jaar stijgen we weer een treetje hoger. Beetje bij beetje begrijpen we ieder jaar meer waar het leven om draait. Wat de essentie van ons joodse volksbestaan voor ons en onze omgeving betekent. We worden in onze moderne, gejaagde, materialistische, succes georienteerde maatschappij geplaagd door een grote leegte: wat is de zin van dit gefragmenteerde bestaan waarin we ons doorlopend vervreemden van onszelf en ons alleen maar concentreren op dingen buiten ons? We voelen een diepe zinloosheid van het bestaan, een gevoel nergens meer bij te horen, de koelte van ons toetsenbord maakt het gebrek aan menselijke warmte in onze omgeving zo pijnlijk voelbaar.
De Soeka
Volgens de Tora maken we de Soeka van ‘afval van de dorsvloer en de perskuip’, dus takjes en stro. Het zijn de restanten van de oogst die meestal achteloos worden weggegooid. Het symboliseert in kabbalistisch taalgebruik hetgeen we zo vaak als irrelevant negeren: de gevoelens van de andere mensen, hun hoop, hun belangen en interessen. Van deze takjes en strohalmen maken we het sechach, het transparante dak van onze Soeka. Onze verbinding naar Boven loopt door onze verbinding met onze medemensen.
Zodra wij de moed hebben ook aan de ander te denken en voor de medemens te zorgen, gaat onze blik door het sechach (de loofbedekking) naar Boven, naar G’d, die voor ons allen zorgt en uiteindelijk de werkelijk bindende Factor vormt. De Talmoed belooft ons dat we eens – in Messiaanse tijden – met z’n allen in een onvoorstelbaar grote Soeka zullen zitten als symbool van totaal altruisme en volledige eenheid.
De Loelav
We nemen de vier plantensoorten en verenigen die tot een geintegreerd geheel. Het verschil tussen de palmtak, de myrthetakken, de beekwilgentakken en de etrog (citrus) zit hem o.a. in de geur en de smaak. Geur symboliseert in mystieke taal emotie en daadkracht. Smaak duidt op intellect. De Etrog man/vrouw is degene, die ons bindt door zijn intellectuele emotie.
Hij/zij heeft ons inhoudelijk iets te bieden en kan dit ook op ons overdragen omdat hij ons aan zich bindt met zijn emotie, zijn daad en uitstraling. Alle andere plantensoorten voldoen nog niet aan deze ‘ideale persoonlijkheid’ maar zullen er eens naar toe groeien en zelf ook weten hoe te ‘connecten’, hoe belangrijk te worden voor anderen en hoe zij ook inhoudelijk anderen iets kunnen meegeven. Leren, lernen en de ander zien als deel van onszelf (heb uw naaste lief gelijk uzelf) waren sinds mensenheugenis de belangrijkste joodse activiteiten.
Simchat Tora
Vreugde met de Wet is in het Westen een totaal onbekend begrip. Bij ons staat het bekend als het toppunt van vreugde. Heeft u ooit uw buurman zien dansen met het burgerlijk wetboek of het wetboek van strafrecht? In de Tora staat natuurlijk veel meer dan alleen maar een aantal voorschriften. Maar een belangrijk deel is behoorlijk ‘wettisch’. Wij dansen met de Tora omdat we ons realiseren dat de Tora veel en veel meer is dan alleen de bron van ons recht. Tora betekent Leer.
De Tora is – voorzover we dat überhaupt kunnen begrijpen – een neerslag van G’ds wijsheid. En omdat bij het Opperwezen Zijn wijsheid een totale eenheid vormt met Zijn Wezen, is in de Tora de totaliteit van het G’ddelijke in de wereld samengevat. Dit is voor ons gewoon niet te vatten. Maar dat maakt onze vreugde juist zo groot. We laten de Tora dicht bij het dansen op Simchat Tora – als teken dat we zeer beperkt zijn in ons begrip – maar we dansen uitbundig omdat we ons snoeihard realiseren dat hier de essentie van ons wezen, de kern van ons volksbestaan verwoord is.
Ik wens u een chag sameach en een diep geinspireerde Simchat Tora!
