Door J.J. Rosenfeld
De Sjoelchan Aroech (Orach Chajiem 555) bepaalt, zoals bekend, dat men tijdens het ochtendgebed (Sjachariet) op Tisja Be’Av geen tefillien draagt.
De reden hiervoor is dat tefillien worden beschouwd als een sieraad en als een teken van ons verbond en onze verbondenheid met Hasjem, terwijl Tisja Be’Av een dag van rouw is.
Een rouwende onthoudt zich die ochtend van zaken die als bijzondere versieringen of uitingen van vreugde worden beschouwd.
Daarom is de algemeen aanvaarde gewoonte:
Sjachariet:
- Er worden geen tefillien gedragen.
Mincha:
- Men legt de tefillien aan (met de beracha of berachot).
Chassidiem en kabbalisten
Sommige kabbalistische bronnen beschouwen tefillien als voorwerpen met een uitzonderlijke heiligheid en benadrukken hun diepe spirituele betekenis.
Om die reden zijn er afzonderlijke groepen of personen die ’s morgens thuis, in besloten kring, toch tefillien aanleggen, hoewel zij deze niet in het openbaar in de synagoge dragen.
De gedachte hierachter is doorgaans als volgt:
De uiterlijke uiting van rouw blijft volledig behouden, maar men wil tegelijkertijd de kabbalistische geestelijke invloed van de tefillien niet geheel missen.
Dit is geen tegenstrijdigheid, maar een evenwicht tussen twee verschillende niveaus:
- De openbare halachische gewoonte: tijdens Sjachariet op Tisja Be’Av worden geen tefillien gedragen.
- Een persoonlijke kabbalistische praktijk: sommigen zien een innerlijke spirituele reden om de tefillien thuis toch aan te leggen.
Het is echter belangrijk op te merken dat niet alle kabbalisten of chassidiem deze gewoonte volgen. Zij wordt doorgaans aangetroffen bij personen met een bijzonder diepe verbondenheid met de mitswa van tefillien.
Ook vele grote kabbalistische autoriteiten hielden zich aan de algemeen aanvaarde gewoonte om de tefillien pas tijdens Mincha aan te leggen.
Hierin komt een belangrijk Joods principe tot uitdrukking:
Een persoon kan een persoonlijke kabbalistische praktijk onderhouden, zolang deze niet in strijd is met een duidelijke openbare halachische norm of met de algemeen aanvaarde gewoonte van de gemeenschap.
De Breslov-gewoonte
Volgens de Breslov-gewoonte legt men op de ochtend van Tisja Be’Av wel tefillien aan, maar niet in het openbaar in de synagoge. In plaats daarvan worden zij thuis, vóór Sjachariet, in beslotenheid aangelegd.
Daarna gaat men naar de synagoge om samen met de gemeente het ochtendgebed (minjan) te bidden.
Deze gewoonte wordt traditioneel toegeschreven aan Rebbe Nachman van Breslov, zichrono livracha.
De achterliggende gedachte is dat, hoewel de Sjoelchan Aroech als algemene halacha voorschrijft om op de ochtend van Tisja Be’Av geen tefillien te dragen, Rebbe Nachman kennelijk een bijzondere spirituele betekenis zag in het niet geheel prijsgeven van de heiligheid van de tefillien.
Vooral vanuit kabbalistisch perspectief worden tefillien immers beschouwd als dragers van een uitzonderlijk verheven geestelijke invloed.
