De feestdag Toe beAw, die dit jaar in de avond van 28 juli en de hele dag op 29 juli 2026 wordt gevierd, is afgeleid van het woord “Toe” (numerieke waarde van de letters in het Hebreeuws: 15) en de Joodse maand Aw. Toe beAw wordt soms Joodse Valentijnsdag genoemd, maar daar is geen goede reden voor.
Waarom de vergelijking met Valentijnsdag niet klopt
Valentijnsdag op 14 februari is gebaseerd op een katholieke traditie. De oorsprong is waarschijnlijk een Romeins vruchtbaarheidsfeest. Aangezien er op Valentijnsdag veel geld wordt verdiend, wordt deze naam ook gebruikt voor Toe beAw.
Ik vind dit volkomen onterecht, want Toe beAw is een uiterst heilige feestdag – gelijkgesteld aan Jom Kippoer, de Grote Verzoendag. En hoewel deze dag tegenwoordig in Israël vaak “Chag Ha’ahawa” (Feest van de Liefde) wordt genoemd en de kassa’s rinkelen, is Toe beAw veel meer dan een commercieel succes.
De oorsprong van Toe beAw
In de Babylonische Talmoed (Ta’anit 30b-31a) markeerde Toe beAw het begin van de druivenoogst en Jom Kippoer het einde. Op Toe beAw droegen de maagden van Jeruzalem witte kleren die zij van elkaar leenden. Vervolgens dansten zij in de wijngaarden, waar jonge mannen een bruid konden kiezen.
Waarom is Toe beAw een feestdag?
De reden voor de vreugde op Jom Kippoer is duidelijk. Op die dag worden alle zonden tussen mens en G’d vergeven. Maar waarom is Toe beAw, slechts zes dagen na Tisja beAw – onze nationale rouwdag vanwege de verwoesting van de Eerste en Tweede Tempel – eveneens een dag van grote vreugde?
De Talmoed noemt zes redenen. Twee daarvan hebben rechtstreeks betrekking op het huwelijk.
1. Huwelijken tussen verschillende stammen werden weer toegestaan
Na de intocht in het Land Israël werd op Toe beAw het verbod opgeheven om te trouwen met iemand uit een andere stam. Wilde Lea uit de stam Sjimon (Simon) trouwen met Ja’akov uit de stam Re’oeven (Ruben), dan was dat vanaf dat moment weer toegestaan.
Tijdens de woestijnreis wilde de Tora voorkomen dat erfelijk stamgebied naar een andere stam zou overgaan. Daarom moesten vrouwen die land erfden binnen hun eigen stam trouwen. Nadat het land eenmaal was verdeeld, werd deze beperking opgeheven.
2. De stam Benjamin werd weer opgenomen
In de tijd van de Richteren had de stam Benjamin zich schuldig gemaakt aan ernstige misdaden en werd zij uit de gemeenschap verbannen. Niemand mocht zijn kinderen uithuwelijken aan Benjaminieten.
Toen echter duidelijk werd dat dit zou leiden tot het verdwijnen van een van de twaalf stammen van Israël, werd dit huwelijksverbod grotendeels opgeheven (Richteren 19-21).
Een nationale sjiddoechdag
Sjiddoech betekent verloving. Toe beAw groeide uit tot een nationale sjiddoechdag. Om sociale verschillen tussen arm en rijk te voorkomen, leenden alle jonge vrouwen witte kleding van elkaar. Zo kon niemand zich onderscheiden door rijkere of mooiere kleding.
De Talmoed vertelt dat de mooie meisjes de aandacht vestigden op hun uiterlijk. Meisjes uit vooraanstaande families wezen op hun goede jichoes (afkomst) en benadrukten het belang van een goede familie. De meisjes die zichzelf minder mooi vonden, riepen de jonge mannen op te trouwen lesjeem Sjamajiem – omwille van de Hemel, om samen G’d te dienen.
Liefde met een hoger doel
De nationale sjiddoechdag stond volledig in het teken van het Joodse huwelijk. Een Joods huwelijk heet kiddoesjien: heiliging.
Alleen de liefde vieren is te oppervlakkig. Het Joodse huwelijk staat in dienst van het voortbestaan van onze G’ddelijke missie. Liefde is daarbij een onmisbaar onderdeel, maar liefde zonder een hoger doel, zonder richting en zonder heiligheid is vaak te vluchtig. Zonder spirituele diepgang kan liefde zelfs omslaan in haar tegendeel. Liefde heeft begeleiding nodig; genegenheid vraagt om spirituele oriëntatie. Een toegewijd en heilig kader is onontbeerlijk.
Van verwoesting naar wederopbouw
Kort na de grootste nationale verwoesting, Tisja beAw, vieren wij de voortzetting van het Joodse leven in het Joodse huis en gezin. Dat is ons ware heiligdom.
Jom Kippoer en Toe beAw
Jom Kippoer herstelt de vrede tussen G’d en de mens. Toe beAw schept vrede binnen het gezin en de familie. Samen vormen deze twee heilige dagen de pijlers van het Jodendom.
