דרש על פרשת קורח – בדרך החסידות
Waarom zijn er zo veel conflicten tussen mensen over de verkiezingen?
“Korach, de zoon van Jitzhar, de zoon van Kehat, de zoon van Levi, nam…”
De heilige Baal Sjem Tov, van gezegende herinnering, verklaarde dat elke machlokes (ruzie/meningsverschil) die niet “omwille van de hemel” is, uiteindelijk niet blijvend is. Want niets kan werkelijk bestaan behalve de waarheid van de Schepper, gezegend is Hij.
De mens moet weten dat de kern van alle conflicten in de wereld voortkomt uit het feit dat iemand wil dat zijn mening gehoord en erkend wordt. Daaruit vloeien alle verstoringen en schade voort.
Daarom staat er: “Korach nam” – maar er wordt niet uitgelegd wat hij nam. Dit leert ons dat hij zichzelf “nam”, dat wil zeggen: hij plaatste zichzelf midden in het conflict en zag de waarheid niet meer voor zich.
Want elke mens die een persoonlijke betrokkenheid (“negi’a”) heeft in een zaak, ziet de waarheid niet helder, zelfs als hij een grote geleerde is. Dit was de zonde van Korach: hij werd meegesleept door zijn eerzucht.
Zo zeiden de Wijzen: afgunst, begeerte en eerzucht halen een mens uit de wereld. Niet alleen uit de fysieke wereld, maar zelfs uit de wereld van waarheid.
Korach stelde: “Het hele volk is heilig.” Op het eerste gezicht lijkt dit waar, maar hij maakte geen onderscheid tussen de verschillende niveaus binnen Israël en tussen Israël en de kohaniem.
Want er is heiligheid die voortkomt uit daden, en er is heiligheid die voortkomt uit de keuze van de Heilige, gezegend is Hij. Wie dit onderscheid niet maakt, komt tot grote vergissing.
Mosje Rabbenoe was zeer nederig, meer dan alle mensen. Daarom kon hij een zuiver kanaal zijn om het woord van Hashem waarheidsgetrouw te ontvangen. Maar Korach, omdat hij zichzelf niet ophief uit zijn ego, kon de waarheid niet zien.
Dit is de kern van de chassidische uitleg: alle gebreken in de wereld komen voort uit het “zelf-zijn” (ego), en alle rectificatie komt voort uit zelf-opheffing (bitoel).
Daarom zeiden de tsaddikim dat de mens zich moet voorstellen alsof hij stof en as is, zodat hij het licht van de Eeuwige kan ontvangen.
Daarmee wordt ook duidelijk wat er staat: “En de aarde spleet open onder hen.” De aarde is het geheim van ego en materialiteit. Wanneer een mens zichzelf te veel verheft, wordt hij uiteindelijk door zijn eigen ego “verslonden”.
Maar de rechtvaardige, die zichzelf opheft (zijn ego aflegt), blijft voor eeuwig gehecht aan de Heilige, gezegend is Hij.
Verder kan men in chassidische zin verklaren dat Korach dacht dat alle overvloed in de wereld op gelijke wijze moet komen, en hij begreep niet dat Hashem niveaus en graden verdeelt.
Dit is ook de betekenis van de keuze van Hashem voor Aharon als kohen: niet vanwege fysieke superioriteit, God verhoede, maar omdat hij een zuiver vat was voor de dienst van de Schepper.
Hieruit leert de mens een grote morele les: niet achter eer aanjagen, want wie eer achterna loopt, de eer vlucht van hem weg. Maar wie de eer ontvlucht, die verdient ware hemelse eer.
Zo zeiden de wijzen: wat is een machlokes “omwille van de hemel”? Dat is het meningsverschil tussen Hillel en Shammai, waarbij ieder zijn eigen mening opzij kan zetten om de waarheid te zoeken, niet zichzelf.
Maar de machlokes van Korach was volledig ego en eerzucht, en daarom was zijn einde totale vernietiging.
Moge de Heilige, gezegend is Hij, ons helpen om ons te ver verwijderen van ruzie en ego, en Hem in waarheid en volledige zelfopheffing te dienen, amen.
Sjabbat sjalom!
