Sjabbat Mevarchim Chodesj Menachem Av – Parasjat Matot–Masa’ei
Sjabbat Mevarchim Menachem Av valt midden in de periode van Bein HaMetzarim – de “Drie Weken” tussen de 17e Tammoez en Tisja Be’Av.
Dit zijn dagen van rouw om de verwoesting van de Beit HaMikdasj, maar volgens de leer van Rabbeinoe Nachman זצ”ל zijn het tevens dagen van hoop.
Juist daar waar de duisternis het grootst lijkt, is het helderste licht verborgen.
De tijdloze boodschap van Rabbeinoe Nachman luidt:
אֵין שׁוּם יֵאוּשׁ בָּעוֹלָם כְּלָל
“Er bestaat absoluut geen wanhoop in de wereld.”
(Likkoetei Moharan II:78)
Deze woorden vormen de sleutel tot het begrijpen van de maand Menachem Av.
Nog voordat wij de troost ervaren, geeft HaSjeem aan deze maand reeds de naam “Menachem” – de Trooster.
Matot – De heiligheid van het gesproken woord
De parasja begint met de woorden:
אִישׁ כִּי יִדֹּר נֶדֶר לַה’… לֹא יַחֵל דְּבָרוֹ
“Wanneer iemand een gelofte aflegt aan HaSjeem… dan mag hij zijn woord niet ontheiligen.”
(Bemidbar 30:3)
De eerste mitswa van deze parasja gaat niet over offers of de Tempel, maar over het gesproken woord.
Rabbeinoe Nachman leert dat de spraak de grootste gave is die de mens heeft ontvangen.
Met woorden kan een mens werelden opbouwen – of juist vernietigen.
Hij schrijft:
עיקר כלי זיינו של משיח הוא התפילה
“Het voornaamste wapen van de Masjiach is het gebed.”
(Likkoetei Moharan I:2)
Gebed bestaat uit woorden.
Daarom begint iedere verlossing met het heiligen van onze spraak.
Tijdens Bein HaMetzarim herinneren wij ons dat onze Wijzen leerden dat sin’at chinam (ongegronde haat) en de zonden van de tong de voornaamste oorzaken waren van de verwoesting van de Tweede Tempel (zie Gittin 55b–56a; Joma 9b).
Het antwoord daarop is niet slechts zwijgen, maar heilige spraak: woorden van Tora, gebed en vriendelijkheid.
Bein HaMetzarim – De verborgen hoop
De profeet Jirmijahoe klaagt:
כָּל רֹדְפֶיהָ הִשִּׂיגוּהָ בֵּין הַמְּצָרִים.
“Al haar achtervolgers hebben haar ingehaald tussen de nauwe engten.”
(Eicha 1:3)
De Kabbala leert dat juist in de grootste benauwdheid het grootste licht verborgen ligt.
Rabbeinoe leert:
אם אתה מאמין שיכולים לקלקל, תאמין שיכולים לתקן.
“Als je gelooft dat vernietiging mogelijk is, geloof dan ook dat herstel mogelijk is.”
(Sichot HaRan 112)
Dat is de boodschap van Bein HaMetzarim:
De verwoesting is niet het einde van het verhaal.
HaSjeem bereidt de troost al voor.
Masa’ei – De tweeënveertig levensreizen
De parasja begint:
אֵלֶּה מַסְעֵי בְנֵי יִשְׂרָאֵל
“Dit zijn de reizen van de kinderen van Israël.”
(Bemidbar 33:1)
Reb Noson זצ”ל legt uit dat de tweeënveertig reizen niet slechts de geschiedenis van het Joodse volk beschrijven.
Iedere Jood maakt zijn of haar eigen tweeënveertig levensreizen door – tijden van geloof en tijden van verwarring, momenten van vreugde en momenten van pijn.
Hij leert in wezen:
Elke weg – zelfs wanneer die een omweg lijkt – brengt een mens uiteindelijk dichter bij HaSjeem.
(Likkoetei Halachot, Hilchot Birkot HaSjachar)
Juist tijdens Bein HaMetzarim kan het soms lijken alsof wij steeds verder van HaSjeem verwijderd raken.
Maar Rabbeinoe Nachman leert:
כי הירידה היא תכלית העלייה
“Iedere afdaling dient uiteindelijk de opgang.”
Dit beginsel loopt als een rode draad door Likkoetei Moharan en wordt herhaaldelijk door Reb Noson toegelicht.
Menachem Av– De troost begint nu
Waarom heet deze maand Menachem Av?
Onze Wijzen leren:
משנכנס אב ממעטין בשמחה
“Wanneer de maand Av begint, vermindert men de vreugde.”
(Ta’anit 26b)
De chassidische uitleg leert echter dat onze uiterlijke vreugde afneemt om plaats te maken voor een diepere vreugde: de vreugde van het dichter tot HaSjeem komen.
Rabbeinoe Nachman zei:
מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד
“Het is een grote mitswa om altijd vreugdevol te zijn.”
(Likkoetei Moharan II:24)
Deze vreugde betekent niet dat wij verdriet negeren.
Zij betekent dat wij, zelfs midden in de rouw, weten dat HaSjeem ons nooit heeft verlaten.
Sjabbat Mevarchim – De nieuwe maand zegenen
Sjabbat Mevarchim herinnert ons eraan dat wij de komende maand zegenen.
Nog vóór Menachem Av begint, spreken wij reeds woorden van zegen uit.
Dat leert ons:
Het gesproken woord schept werkelijkheid.
Daarom begint Parasjat Matot met de heiligheid van de spraak.
Daarom eindigt Parasjat Masa’ei met de intocht in Erets Jisraël.
En daarom begint de verlossing met onze woorden.
Conclusie
Wanneer wij deze week de parasja horen en de maand Menachem Av, de maand van de troost, zegenen, laten wij dan drie blijvende boodschappen met ons meedragen:
- Bewaak uw woorden, want de spraak bezit heiligheid.
- Verlies nooit de hoop, want אֵין שׁוּם יֵאוּשׁ בָּעוֹלָם כְּלָל – er bestaat absoluut geen wanhoop in de wereld.
- Vertrouw op iedere fase van uw levensreis, want HaSjeem leidt iedere stap van ons leven.
Mogen wij spoedig de vervulling zien van de woorden van de profeet:
נַחֲמוּ נַחֲמוּ עַמִּי יֹאמַר אֱלֹקֵיכֶם
“Troost, troost Mijn volk,” zegt uw God.
(Jesaja 40:1)
אמן כן יהי רצון
