Een Breslovs-luriaanse beschouwing
Door: Jisrael Jitzchak Rosenfeld
דרשה לפרשת פינחס
De ijver die tot sjalom wordt
Een Breslovs-luriaanse beschouwing
Onze parasja begint met een schijnbare tegenstelling.
Pinchas handelt met de grootste ijver, maar zijn beloning luidt:
הִנְנִי נֹתֵן לוֹ אֶת־בְּרִיתִי שָׁלוֹם
“Zie, IK geef hem Mijn verbond van vrede.”
(Bemidbar 25:12)
Waarom ontvangt juist degene die met vurige ijver handelt het verbond van vrede?
De ware strijd
Rabbi Nachman van Breslov leert dat de werkelijke strijd niet tegen een ander mens wordt gevoerd, maar tegen het kwaad in het eigen hart.
Zoals koning David zei:
סוּר מֵרָע וַעֲשֵׂה־טוֹב בַּקֵּשׁ שָׁלוֹם וְרָדְפֵהוּ
“Wijk af van het kwaad en doe het goede; zoek de vrede en jaag die na.”
(Tehillim 34:15)
Volgens Breslov is de eerste oorlog altijd een innerlijke oorlog.
Niet Zimri is onze tegenstander.
Niet Kozbi.
Maar de vermenging van waarheid en eigenwil in het hart.
De ARI z”ל – Din wordt Chesed
De grote mekubbal Rabbi Jitschak Luria (de ARI) legt in Sja’ar HaPesukim bij Parasjat Pinchas uit dat Pinchas de kracht van
המתקת הדינים
– de ‘verzoeting van de oordelen’ (hamtakat ha-dinim) – openbaart.
Het oordeel verdwijnt niet.
Het keert terug naar zijn oorsprong en wordt barmhartigheid.
Daarom eindigt de daad van Pinchas niet met oorlog,
maar met sjalom.
(Sja’ar HaPesukim, Parasjat Pinchas; Ets Chajiem, Sja’ar HaKelalim.)
Het geheim van de Sefer Jetsira
In de Sefer Jetsira lezen wij:
עשר ספירות בלימה
“Tien sefirot van terughouding.”
(Sefer Jetsira 1:2)
De kabbala begrijpt hieronder dat iedere goddelijke kracht haar eigen grens kent.
Chaos ontstaat
wanneer iedere kracht alleen zichzelf wil ontplooien.
Vrede ontstaat wanneer iedere sefira haar juiste plaats inneemt.
Pinchas herstelt die orde.
De Zohar – vrede verbindt rechts en links
De Zohar leert bij Parasjat Pinchas dat ware vrede ontstaat
wanneer de rechter- en de linkerzijde
– Chesed en Gevoera –
zich verenigen in de middelste lijn.
Daarom wordt Pinchas, hoewel hij handelt vanuit Gevoera, beloond met sjalom.
(Zohar III, Parasjat Pinchas 217a–220a.)
Rabbi Nachman
Rabbi Nachman openbaart:
“Iedere mens bezit ten minste één goed punt waardoor hij kan terugkeren tot Hasjem.”
(Likoetei Moharan I:282 – Azamra)
De jetser hara zegt:
“Je bent óf volmaakt, óf verloren.”
Rabbi Nachman antwoordt:
“Zoek dat ene goede punt.”
Dat is de speer van Pinchas.
Niet tegen mensen,
maar tegen de wanhoop.
Pinchas en Elijahu
De kabbalistische overlevering identificeert Pinchas met Elijahu.
Daarom verschijnt Elijahu bij iedere brit mila.
De brit scheidt het overtollige van het heilige.
Pinchas deed hetzelfde op het niveau van de ziel van Israël.
(Pirkei deRabbi Eliëzer, hoofdstuk 47; Zohar III, Parasjat Pinchas.)
De gebroken waw in het woord שָׁלוֹם
In de Tora wordt de letter ו WAV in het woord שָׁלוֹם gespleten geschreven.
De wijzen zien hierin een diepzinnige aanwijzing:
Volmaakte vrede behoort tot de komende wereld.
In deze wereld bestaat sjalom daarin
dat men Hasjem blijft dienen ondanks alle gebrokenheid.
Volgens Breslov is juist het gebroken hart het vat waarin de nabijheid van Hasjem kan wonen.
Zoals koning David zei:
לֵב נִשְׁבָּר וְנִדְכֶּה אֱלֹהִים לֹא תִבְזֶה
“Een gebroken en verbrijzeld hart zult U, Hasjem, niet verachten.”
(Tehillim 51:19)
Pinchas stelt ons de vraag
Waar vermeng ik heiligheid met eigenwil?
Waar strijd ik tegen anderen in plaats van tegen mijn eigen jetser hara?
Waar kan ik vandaag din veranderen in chesed?
Wanneer een mens dit innerlijke werk verricht, wordt de belofte van de Tora werkelijkheid:
הִנְנִי נֹתֵן לוֹ אֶת־בְּרִיתִי שָׁלוֹם
“Zie, Ik geef hem Mijn verbond van vrede.”
(Bemidbar 25:12)
Niet allereerst uiterlijke vrede,
maar vrede tussen verstand en hart.
Tussen hemel en aarde.
Tussen de ziel en haar Schepper.
Amen.
