Jitschak was bijna geofferd door zijn vader Avraham. De shock van de offerande van Jitschak leidde tot de dood van Sara, die op 127-jarige leeftijd sterft.
Jitschak blijft drie jaar lang ontroostbaar totdat hij met Rivka trouwt. Twintig jaar konden Jitschak en Rivka geen kinderen krijgen. Jitschak wordt in de Rabbijnse literatuur gezien als een man van lijden, die de wereld redt. Hij vraagt om lijden (Midrasj).
Een tsaddiek kan de wereld redden
Een paar rechtschapen individuen kunnen de rest van de mensheid voor de ondergang behoeden. We lazen vorige week de episode van Sedom. Avraham gaat in onderhandeling met het Opperwezen. G’d belooft Avraham Sedom niet te vernietigen als er tien rechtvaardigen zijn. Ze waren er helaas niet. Maar dat enkele goede mensen een hele stad, streek of wereld kunnen beschermen door hun goedheid staat hier zwart op wit in de Tora.
Ook twee kunnen voldoende zijn
In de tijd van Avraham waren er minstens twee grote tsaddikiem op aarde, hij en zijn zoon Jitschak. Ook twee kunnen voldoende zijn om de wereld te redden.
Rabbi Sjimon ben Jochai (2e eeuw), de schrijver van het mystieke werk de Zohar, zei eens: “Ik alleen zou de wereld vanaf mijn geboorte tot op heden van G’ds oordeel kunnen vrijpleiten – en als mijn zoon Eliezer met mij zou zijn, zouden wij de wereld kunnen redden vanaf de dag dat de wereld werd geschapen tot de dag van vandaag. En als Jotam de zoon van Oeziahoe, een koning van Jehoeda, die, volgens Tenach (Bijbel) `deed wat welgevallig was in de ogen van G’d’ bij ons zou zijn, zouden wij de wereld beschermen vanaf de schepping tot de tijd van de Masjieach”.
Nooit minder dan 36
De Talmoed-geleerde Abaje (4e eeuw) zegt in tractaat Soeka (45b): “Er zijn nooit minder dan 36 mannen op aarde die G’ds Aanwezigheid, de Sjechina, elke dag begroeten, want er staat geschreven in Jesjaja 30:18: “Asjree kol chogee lo – Gelukzalig zijn allen die op Hem wachten” en het woord `lo’ – “voor Hem,” gespeld Lamed vav is in getallenwaarde gelijk aan 36″.
Een Lamed vavnik
Het is zelfs een Hebreeuws-Jiddisje uitdrukking geworden: `hij is een Lamed vavnik – een van de zesendertig verborgen tsaddikiem (heiligen)’. Volgens de Joodse traditie bestaan er in iedere generatie 36 mensen, die zo goedheilig zijn dat zij de wereld op hun schouders dragen en in stand houden.
Jitschak vroeg om pijnigingen. Jitschak was de eerste die G’d om pijnigingen vroeg omdat hij wilde dat de mens reeds in deze wereld enige verzoening zou krijgen voor zijn overtredingen (Midrasj).
De relatie tussen lijden en straf is niet een op een. Zouden straf en beloning in deze wereld direct en zonder aanziens des persoons worden uitgereikt dan zou er voor de mens geen vrije wil en keus meer overblijven.
Iedereen zou alleen het goede doen om direct de beloning te incasseren en niemand zou het in zijn hoofd halen om de G’ddelijke wetten te overtreden teneinde een onmiddellijke straf te ontlopen.
Straf en beloning bestaan eigenlijk alleen in Toekomstige Wereld
De werkelijke verrekening is voorbehouden voor de Olam Haba, het Hiernamaals. Een onwrikbaar geloof in G’ds rechtvaardigheid overbrugt de kloof tussen de leugen van het heden en de toekomstige waarheid.
De paradox tussen de goede mens, die het slecht gaat en de slechte, die het goed gaat is iedereen bekend. Is lijden de snelste weg tot G’d of is het vreugdevolle extase, die ons het meest nabij brengt? De Psalmist, koning David, legt de nadruk op het laatste, de simcha, vreugde.
Hoe het ook zij, de achtergrond van Hemelse besluiten, moeilijk of aangenaam, blijft voor ons ondoorgrondelijk.
