Partnerkeus van aartsvaders: alleen goede eigenschappen tellen
“Jitschak bracht Rivka in de tent van Sara, zijn moeder, en hij nam Rivka tot vrouw” (24:67). Rasji legt uit, dat Rivka in haar goede daden leek op Sara. Daarom besloot Jitschak met haar te trouwen. Iets eerder vertelt Eliëzer hoeveel wonderen hij had meegemaakt bij het vinden van Jitschaks sjiddoech (aanstaande).
Zijn wonderen voldoende indicatie voor een ‘beschirte’?
Zijn de wonderen niet voldoende indicatie, dat Rivka uit de Hemel voor Jitschak `beschirt’ (bestemd) was? Het antwoord is kennelijk: nee. Wonderen kunnen ons zicht op de realiteit vertroebelen. Waar het bij een huwelijk om draait zijn de goede middot (eigenschappen). Goede middot zijn de basis van alles waar het Joodse volk voor staat. Dat moet men zelf onderzoeken en ervaren. Goede middot kan met niet aan wonderen ophangen.
Eliëzer wilde niet op wonderen vertrouwen
Met de Brisker Rav kan men ook een iets andere nuance benadrukken, dat Eliëzer niet op wonderen wilde vertrouwen maar door zulke hoge eisen te stellen precies wilde nagaan of dit de geschikte partner was voor Jitschak.
De Brisker Rav leidt hieruit af dat men bij een sjiddoech (verloving, aanstaande partner) niet op tekenen uit de Hemel vertrouwt. Men moet een toekomstige partner zelf goed screenen.
DE BRON VAN HAGAR
De Tora vertelt, dat toen Eliëzer met Rivka uit Charan terugkwam Jitschak net terugkwam van het Mincha (middaggebed) bij de bron van `de Levende G’d, die mij verschenen was”. Waarom dawwende (bad) hij speciaal bij deze bron? Hasjeem was Hagar verschenen bij deze bron van “de Levende G’d, die mij verschenen was”.
Wat was er gebeurd?
Hagar was vernederd door Sara en voelde zich ellendig. Hagar stond niet zo hoog in aanzien want ze was in eerste instantie het dienstmeisje van Sara. Toch verscheen een Engel aan Hagar bij de bron van `de Levende G’d, die mij (=Hagar) verschenen was” (Gen. 16:13-14).
Enige vergelijkbaarheid tussen Hasjeem en onze nesjama
De Talmoed geeft aan dat er een bepaalde vergelijkbaarheid tussen Hasjeem (G’d) en onze nesjama (ziel): “Net zoals G’d ziet maar niet gezien wordt, ziet de ziel maar kan zij niet gezien worden”. Onze emoena (ons geloof) is vaak zo moeizaam omdat we Hasjeem niet kunnen waarnemen. Niettemin ziet Hasjeem alles en is Hij bij iedereen betrokken, ook bij de meest eenvoudige en onopvallende mensen.
Voor Hasjeem is iedereen gelijk
Jitschak was gewend aan Engelen omdat de Sjechina (G’ds Aanwezigheid) op hem rustte. De Sjechina wordt altijd door Engelen begeleid. Maar Hagar was minder gewend aan Engelen. Hasjeem verscheen niettemin aan Hagar. Jitschak begreep hieruit, dat Hasjeem bij iedereen betrokken is. Daarom wilde hij dawke (speciaal) bij deze bron dawwenen (bidden) omdat dit besef dat Hasjeem ook bij minder hoogstaande geesten actief is, hem sterkte in zijn emoena (geloof). Voor Hasjeem is iedereen gelijk. Een belangrijke les, die we maar al te vaak vergeten…
LIEFDE, DEVOTIE EN ENTHOUSIASME
“Gouden neusring, een bèka was zijn gewicht” (24:22)
Rasji legt uit dat Eliezer hiermee een hint gaf aan Rivka over de toekomstige sjekaliem (munten) die de Joden zouden geven, per persoon één bèka. Waarom wordt hier bij het huwelijk van Rivka en Jitschak een aanduiding gegeven over de halve sjekel die de Joden later in de woestijn zouden geven ter financiering van de gemeente-offers? Het antwoord luidt dat de halve sjekel door iedereen gelijk werd gegeven. Arm en rijk gaven ieder even veel. Deze mitswa was voor alle mensen gelijk.
Waar het bij de halve sjekel met name om ging, was de overgave waarmee het gegeven werd. De vreugde, liefde, devotie en het enthousiasme waarmee de halve sjekel geschonken werd, dát was bepalend voor de `spirituele waarde’ ervan.
Eliezer wilde in het gewicht (één bèka) een hint geven, dat de cadeaus zelf niet de hoofdzaak waren. Waar het met name om ging was het spirituele gedeelte van het geschenk. Juist de geestelijke aspecten van onze aardse handelingen bepalen ons niveau.
