Joods! Tora leren en leven.

De Joodse wet erkent de menselijke zwakheden en houdt daar rekening mee

De Talmoed legt uit dat Sarai en Avraham ieder hun eigen ‘kiruvprogramma’ hadden, met als doel mensen dichter bij het monotheïsme te brengen.

Sarai bracht vrouwen dichter bij het geloof, terwijl Avraham zich op de mannen richtte.

Onze religie vindt het bij bepaalde gelegenheden passend om aparte groepen voor mannen en vrouwen te organiseren.

Waarom niet altijd samen?

Vanuit verschillende maatschappelijke kringen klinkt kritiek op de scheiding tussen mannen en vrouwen tijdens het gezamenlijke gebed. In deze tijd van emancipatie wordt die scheiding als discriminatie beschouwd. In andere religieuze kringen is het onbekend om mannen en vrouwen tijdens de eredienst van elkaar te scheiden.

De historische verklaring dat de mechitzah — de visuele scheiding tussen mannen en vrouwen — een bewijs zou zijn van aanpassing aan de overheersende islamitische cultuur, is onjuist.

Verschillende schrijvers uit de oudheid, onder wie Flavius Josephus (38–100), berichtten al over het gescheiden zitten in de tijd van de Tweede Tempel. Afzonderlijke gedeelten worden ook vermeld in de Misjna (de Joodse mondelinge traditie, rond het jaar 200 vastgelegd) en de Talmoed (rond het jaar 500 vastgelegd).

Hetzelfde geldt voor de architectuur van de synagoge, die in klassieke Joodse bronnen wordt beschouwd als een miniatuurweergave van de Tempel.

JOODSE OORSPRONG

De mechitzah heeft dus een duidelijk Joodse oorsprong. Niet de invoering van de mechitzah, maar juist de afschaffing ervan betekende de overname van gewoonten en gebruiken uit de omringende culturen.

Het jodendom heeft zijn authenticiteit kunnen behouden dankzij het besef dat het vanuit religieus oogpunt onafhankelijk is van de opvattingen die in de omringende wereld heersen.

Nabootsing?

Het nabootsen van gewoonten en gebruiken uit andere religies kan wijzen op gevoelens van minderwaardigheid. Gevoelens van superioriteit tegenover anderen zijn het jodendom vreemd; toch moeten de eigen identiteit en overtuigingen worden beschermd en gekoesterd als een kostbaar juweel.

Ik vind de opvatting dat gescheiden zitplaatsen binnen het jodendom duiden op een lagere positie van de vrouw aanvechtbaar. De Joodse traditie erkent de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen. Gelijkwaardigheid betekent echter niet automatisch dat hun functies identiek moeten zijn.

Gelijkheid voor de wet betekent niet automatisch functionele gelijkheid.

We horen vaak de uitspraak: “Families that pray together, stay together” — gezinnen die samen bidden, blijven samen. Daarmee wordt bedoeld dat samen bidden het gevoel van verbondenheid binnen het gezin versterkt. Het jodendom gaat er echter van uit dat een goed functionerend gezinsleven thuis moet worden opgebouwd.

Avodah Shebalev — De dienst van het hart

De synagoge is de plaats waar de relatie met G-d centraal staat. Vanuit Joods perspectief sluit het Jiddische woord davenen — bidden — nauw aan bij het Hebreeuwse woord tefillah, dat gebed betekent. Een van de betekenissen die met tefillah worden verbonden, is ‘zelfonderzoek’. Wanneer we voor G-d staan, blikken we terug op de weg die we hebben afgelegd. We onderwerpen onszelf aan een kritische beoordeling van ons leven vanuit G-ds perspectief.

In de Talmoed wordt het gebed aangeduid als Avodah Shebalev, de ‘dienst van het hart’: een innerlijk proces van reflectie, openstelling, verbetering en overgave dat uit het hart voortkomt.

Kavanah — Concentratie

Volledige concentratie op de Almachtige, waarbij de aandacht uitsluitend op G-d en op niets anders is gericht, wordt in de Halacha (de Joodse wet) kavanah genoemd. Het begrip verwijst naar gerichte intentie en spirituele concentratie. Zonder kavanah is het gebed niet meer dan een aaneenschakeling van holle zinnen.

Als we een toestand van volledige kavanah willen bereiken, moeten we onze omgeving zo inrichten dat niets ons afleidt. Daarom is het tijdens het gebed niet toegestaan om in de synagoge gesprekken te voeren. Ook degene die naast je zit tijdens de eredienst heeft recht op een ongestoord gebed.

Afleiding tijdens het gebed

De directe fysieke aanwezigheid van personen van het andere geslacht is een andere factor die ons van het gebed kan afleiden. Hoe kunnen we van een gemiddeld mens verwachten dat die zijn aandacht volledig op G-d richt wanneer de ogen ergens anders naartoe kijken?

De Joodse wet erkent de menselijke zwakheden en houdt daar rekening mee. De mechitzah beschermt mensen tegen bewuste of onbewuste afleidingen tijdens het gebed en heeft daarmee een preventieve functie.

Gebrek aan serieuze aandacht

Niet alleen wat we zien, leidt ons af. Zelfs een subtiel besef van de aanwezigheid van het andere geslacht kan een enigszins onrustige sfeer veroorzaken. Dat hoeft niet meteen als oneervol te worden beschouwd, maar het kan wel bijdragen aan een gebrek aan serieuze concentratie.

Boven jezelf uitstijgen

Een synagoge is een heilige plaats. Heiligheid heeft vele betekenissen, maar de belangrijkste gemene deler is wellicht de behoefte om boven onszelf uit te stijgen en een hoger niveau te bereiken.

Cookies Notice

Our website uses cookies. If you continue to use this site we will assume that you are happy with this.