In Israël zijn wij als een vis in het water
In parsja Toledot wordt onze derde aartsvader Ja’akov geboren. Het joodse volk ontstond als volk pas met Ja’akov en zijn twaalf zonen, de stamvaders. Het joodse volk heeft een zeer sterke identiteit meegekregen, die juist in deze oorlogstijd van doorslaggevende betekenis is.
Na de noodlottige 7e oktober stellen veel Israëli’s en joden over de hele wereld zichzelf de vraag waar ze het veiligst zijn, in of buiten Israël? Veel mensen zijn juist naar Israël gevlogen uit solidariteit met de joodse staat maar velen zijn ook uit Israël vertrokken.
Ik sprak zojuist een officier, die vanuit Londen vertrokken was naar het noordelijk front. Het gesprek duurde 50 seconden en ik hoorde al twee zware knallen.
Gaten in de Israëlische samenleving
Maar ik sprak ook met mensen, die de constante bombardementen vanuit Gaza niet meer konden verdragen en naar Nederland afgereisd zijn om een beetje bij te komen van de doorlopende spanning.
Anderen konden de dreiging voor het joodse bestaan in Israël niet aanzien, zijn uit hun comfortzone in Europa en Amerika opgesprongen om in Israël mee te helpen de ‘gaten’ in de samenleving, die ontstonden door de gigantische mobilisatie, op te vullen en te helpen waar ze konden.
Gelukkig staan we niet alleen en komen veel mensen ons helpen.
Waar kunnen onze kinderen in de toekomst studeren?
Een tweede vraag, die met name veel ouders van joodse pubers bezighoudt is de vraag waar hun kinderen moeten studeren. Nu op veel universiteiten wereldwijd het antisemitisme niet meer te verdragen is, denken veel ouders er aan hun kinderen goed Iwriet te leren om in Israël te kunnen studeren.
Hoewel ook op de Israëlische universiteiten veel mensen studeren, die Israël geen warm hart toe dragen – om het netjes uit te drukken – mag men zich daar tenminste gehoord en beschermd voelen.
Wereldwijd verstoppertje spelen?
De Israëlische regering heeft inmiddels alle joden wereldwijd gewaarschuwd buiten Israël hun joodse identiteit totaal te verbergen en in openbare ruimten geen Iwriet te spreken. De ambtenaar die dit bericht in de media moest brengen, liet zich ontvallen, dat hij ook versteld stond van dit bericht.
De Israëlische vlag uithangen, lokt inmiddels veel antisemitisme uit. Joodse studenten aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) hebben een brief geschreven aan hun universiteitsvoorzitter Sally Kornbluth. Ze waarschuwden dat het joodse leven op de campus onmogelijk is geworden. Het doet denken aan de vooravond van de Holocaust.
In de onderduik verraden maar blij om de eigen identiteit te mogen beleven
In dit soort situaties moet ik altijd denken aan een terloopse opmerking van mijn moeder, Bloeme Evers-Emden, toen zij op haar vijftiende onderduikadres in 1944 weer verraden was en door de SS afgevoerd werd. In de onderduik moest zij natuurlijk een niet-joodse identiteit aannemen.
Zij liet zich ontvallen, dat ze na haar arrestatie door de Nazi’s toch een bevrijding voelde zich eindelijk weer joods te mogen noemen en geen verstoppertje meer te hoeven spelen tegenover de buitenwereld. De sterke joodse identiteit is bijna niet te verbergen en het gevoel niet zichzelf te mogen zijn is onverdraaglijk.
Keppels of een petje?
Het is geen nieuwe problematiek. Toen ik nog in Nederland rabbijn was, moesten wij ook beslissen over de vraag hoe onze kinderen op straat zouden lopen. Met keppels op of met een petje, zodat hun joodse identiteit niet direct herkenbaar zou zijn? Veiligheid stond natuurlijk voorop.
Rabbi Akiwa en de Romeinen
Er is een oude traditie uit de eerste eeuw toen de Romeinen met ijzeren vuist in Israël regeerden. De Tora mocht – op straffe des doods – niet bestudeerd worden. Rabbi Akiwa liet zich niet van de wijs brengen en trotseerde het Romeinse verbod.
Een geassimileerde jood, Pappus ben Jehoeda, vroeg hem waarom hij weigerde toe te geven aan de eis van de Romeinen om met het jodendom te stoppen: “Hoe veel beter zou ons leven niet zijn als wij de Romeinen tegemoet zouden komen en onze identiteit zouden opgeven”.
Rabbi Akiwa antwoordde hem met een parabel: “Een vos liep eens langs een watertje en zag de vissen in paniek heen en weer zwemmen om aan de netten van de vissers te ontkomen. De vos stelde de vissen voor om op het droge te komen waar ze geen last zouden hebben van de vissers.
De vissen reageerden perplex: “Ben jij nu de slimste onder de dieren? Als wij ons in ons levenselement, het water, al niet veilig voelen, hoeveel te meer gaan we ten gronde als wij op het droge vluchten”.
Als een vis in het water
We kunnen niet vluchten voor onze eigen identiteit. Alleen in Israël kunnen we werkelijk joods zijn en blijven. De meeste mensen uit mijn omgeving bevestigen dit ook. Ik verwacht een grote alija in de komende jaren.
