Ja’akov hield van Joseef omdat hij op hem leek, aldus Rasjie (11e eeuw). Uiterlijke gelijkheid alleen is geen reden voor liefde bij spirituele reuzen als Ja’akov. Joseefs geestelijke grootheid werd weerspiegeld in zijn lichamelijke uitstraling. Een Tsaddiek (heilige) als Ja’akov kan de `zielegrootte’ van anderen waarnemen.
Totale zelfbeheersing
Ja’akov herkende totale zelfbeheersing bij Joseef. Dit is het begin van kedoesja – een leven gewijd aan hogere doelen. De commentator Ba’al Hatoeriem stelt dat het woord `zekoeniem’ uit de uitdrukking ‘ben zekoeniem, zoon in zijn ouderdom’ – volgens de Tora de reden dat Ja’akov zo van Joseef hield – de beginletters vormt van vijf van de zes onderdelen van de Misjna, de Mondelinge Leer:
- De `z’ staat voor Zera’iem, dat over de landbouwvoorschriften gaat.
- De `k’ staat voor Kodsjiem, dat over de offers gaat.
- De `n’ is de beginletter van Nasjiem, dat het huwelijks-, huwelijksvermogens- en echtscheidingsrecht regelt.
- De joed staat voor `jesjoe’ot’ hetgeen slaat op het civiele recht en
- De `m’ is de beginletter van Mo’eed, dat de feestdagen behandelt.
Reinheid moest Joseef zelf waarmaken
In deze reeks ontbreekt echter één onderdeel: Taharot, dat de reinheidsvoorschriften bespreekt. De eerste vijf onderdelen van de Misjna kreeg Joseef bij overlevering van zijn vader, zonder dat hij daaraan erg veel eigen inbreng en chidoesj (eigen nieuws) had toe te voegen.
Thuiswedstrijd: specialiseren in geestelijke zuiverheid
Maar Taharot, dat de spirituele reinheid en geestelijke zuiverheid moet bevorderen was voor hem een `thuiswedstrijd’. Hierin specialiseerde Joseef zich. Hij perfectioneerde zijn aanhankelijkheid aan G’d en werkte doorlopend aan zuiverheid van intenties. Hij meende op zijn zeventiende hierin al een bepaald niveau bereikt te hebben. Daarom `bracht hij zijn haar in orde en streek hij over zijn ogen om er mooi uit te zien’. Hij was geen ijdeltuit als de meeste pubers tegenwoordig, die uren voor de spiegel kunnen staan om zich te verfraaien. Hij wilde beproefd worden om te zien of zijn spirituele verworvenheden stand zouden houden tegen de verleiding.
Breng jezelf nooit in verleiding ook niet om je geesteskracht te testen
Als zoon van de knappe Racheel wist hij dat hij met name op het gebied van sexualiteit de nodige testen zou moeten doorstaan. G’d strafte Joseef hiervoor omdat de mens – hoe hoog hij ook gestegen moge zijn – zichzelf nooit tot verleiding mag brengen. G’d testte hem met Soelaika, de vrouw van Potifar. Joseef begreep toen, dat de enige uitweg vluchten was. Helaas is dit vaak de enige manier om te ontkomen aan de jeetser hara, de aardse, materialistische neiging. Zo snel mogelijk ‘het pand verlaten’ wanneer er een awera (overtreding) dreigt.
Subtiele onhebbelijkheden en minieme karakterfoutjes
Joseef wordt in de Talmoed consequent Joseef de Tsaddiek genoemd. Voor de oppervlakkige lezer komt hij er toch niet zo positief van af in een vertaalde Toratekst. Dit is juist de kracht van de Tora. Onze grootste geestelijke leiders worden – hoe verheven hun niveau ook was – met hun subtiele onhebbelijkheden of minieme karakterfoutjes neergezet. Juist hoge bomen vangen veel wind. Met name de grootste geesten worden onder de loupe gelegd.
Waarheidsgehalte van de Tora
Onze Tsaddikiem worden door de Tora niet alleen maar opgehemeld zoals in andere geschriften nogal eens gebeurd. Dit is een sterke aanwijzing voor het waarheidsgehalte van de Tora. Juist omdat de Tora niet door mensen is geschreven is het mogelijk ook het (geringste) feilen van de allergrootste leiders aan de kaak te stellen.
Verwijzingsfunctie
Het gaat namelijk niet om de Tsaddikiem zelf maar om hun `verwijzingsfunctie’ naar de Allerhoogste. Vergeleken met G’d is inderdaad niemand onfeilbaar. Geen ware Tsaddiek zou het op prijs stellen te horen, dat hij altijd en overal even geweldig is.
De echt vromen kennen hun persoonlijke zwakten. Zij die G’d het meest nabij zijn worden het zwaarst beproefd, getest en gewogen. Soms worden zij daarbij – op verschillende punten – wel eens te licht bevonden.
Omdat de Tora geen mensenwerk is, kan dat gewoon beschreven worden zonder afbreuk te doen aan de waarheid van het Jodendom.
