Sublimatie
Wat is eigenlijk het doel van de ge- en verboden? Kunnen de Tien Geboden ons op een hoger spiritueel plan brengen? Volgens sommigen kunnen de geboden onze aangeboren of aangeleerde mindere fraaie karaktereigenschappen ten goede veranderen en sublimeren.
De weg naar G’d is vreugde
Anderen belichten de vreugde, het simcha-aspect, dat wij ervaren bij het vervullen van de mitswot (geboden). Zich verbonden voelen met de Allerhoogste is dusdanig verheffend, dat wij van vreugde een toestand van extase kunnen bereiken. Deze diepe, intens vreugdevolle opwekking beschermt ons tegen alle aanvallen op onze persoonlijke, psychische integriteit door de jetser hara, de materiele neiging in onze persoonlijkheid. Zo sterk zelfs, dat wij profetie gewaar kunnen worden. De mitswot zijn de instrumenten om in onze binding aan het Opperwezen liefde en ontzag voor HaSjeem te ontwikkelen.
Doen en begrijpen
We kunnen tegenwoordig geen offers meer brengen. Heeft de Tora aan waarde ingeboet nu vele geboden niet meer praktisch uitvoerbaar zijn? Rabbi Mosje van Coucy (13e eeuw) stelt, dat de mitswot twee aspecten kennen – na’ase wenisjma: doen en begrijpen. Bij vele mitswot kunnen we gelukkig beide aspecten vervullen: we leggen bijvoorbeeld tefillien en kunnen ook de diepere betekenissen ervan doorgronden.
Alleen doen maar niet begrijpen
Maar bij andere mitswot kunnen we alleen de voorgeschreven handeling doen – omdat de achtergronden ons verstand te boven gaan, zoals bij sja’atneez (het verbod om wol en linnen samen in de kleding te dragen) – of kunnen wij alleen de betekenis bestuderen, omdat de praktische uitvoering niet meer mogelijk is.
Maar daar HaSjeem (G’d) oneindig is, zijn alle aspecten van Zijn ge- en verboden dat ook – en overstijgen zij tijd en plaats. De heiligheid van de mitswot (geboden) is niet aan aardse omstandigheden gebonden. Onder alle denkbare omstandigheden behouden zij hun waarde en betekenis, altijd – waar dan ook!
Geen praktijk maar toch lernen
Zo stelt de Talmoed bij de regelgeving van de weerspannige zoon – vergelijkbaar met een criminele drugsverslaafde tegenwoordig – dat, hoewel het nooit in de geschiedenis tot een veroordeling is gekomen, het de moeite waard is om het leerstuk te blijven bestuderen. En inderdaad, juist in onze tijd werd dit stukje Tora weer uiterst relevant gezien de enorme drugsproblemen tegenwoordig.
Intellect en praktijk
We onderscheiden twee categorieën mitswot: sichlijot en sjimmiot, intellectuele en praktische geboden. Sommige mitswot zijn vrijwel direct te begrijpen maar andere zijn bijna niet te vatten. Toch moet de mens HaSjeem met “heel zijn vermogen dienen” en ook van de onbegrijpelijke geboden de achtergronden proberen te achterhalen.
Karakterverbetering
Niettemin mag de schijnbare reden van de mitswot nooit richtsnoer voor ons dagelijks leven worden. Wij mogen ons niet blindstaren op de achtergronden van de mitswot. Studie van de betekenis van de geboden is een grote zaak maar bepaalt niet of en wanneer zij al dan niet geldig zijn. Tora en mitswot zijn onder andere gegeven “letsareef et haberijot” – om de mensheid in de gelegenheid te stellen het karakter te verbeteren. Dat vormt de kern van de mitswot. Omdat de mitswot zelf boven het hier en nu staan, hebben zij datzelfde effect op ons.
Getallenmystiek
Het getal van de ge- en verboden is 613 – 248 geboden staan tegenover het aantal van onze botten en 365 verboden tegenover het aantal bloedvaten, dat ons lichaam telt. Al onze mensaspecten worden `gecoverd’ door de Tora, verheven en geheiligd door de mitswot. Een voller leven bestaat er niet! Maar nemen de Tien Geboden hierbij nu een belangrijker plaats in dan alle andere ge- en verboden? Soms lijkt het er wel op…Maar het Jodendom ziet het niet zo.
