Wij zijn constant bezig met twee soorten bevrijding, die overal en altijd in de een of andere vorm terugkomen.
Verlossing uit het verleden
We zijn uit Egypte getrokken. Dat was de verlossing uit het verleden, die wij in veel geboden en verboden herdenken. Bij de verlossing uit het verleden was het goddelijke licht al een voltooide openbaring in de nacht dat de verlossing plaatsvond. Het geopenbaarde licht was alleen niet voldoende permanent en duurzaam. Het is blijvend latent en op de achtergrond aanwezig. De heiligheid van de feestdagen is al op deze wereld. Het moet alleen nog constant herdacht, opgewekt, onthuld, opnieuw beleefd en doordacht worden om tot betekenis in ons leven te komen. De oorspronkelijke bedoeling van de Uittocht uit Egypte was, dat we zo snel mogelijk een volk van de Tora zouden worden en in Israël de volledige bevrijding zouden meemaken.
Toekomstige verlossing
Daarnaast hopen we intens op de toekomstige verlossing. De toekomstige verlossing is nog nooit tot volledige openbaring gekomen. Door het leren van Tora en het uitvoeren van de geboden proberen we deze toekomstige verlossing naderbij te brengen. Aan het begin van de Haggadah zeggen we: “Nu zijn we nog slaven maar het volgend jaar zijn wij vrije mensen”. Dit is het begin van de Haggadah. Het is geen onderdeel van de Haggadah in de Gemara. Maar is door de langdurige traditie een deel van de inleiding van de Haggadah geworden en geheiligd. Alles geschiedt onder de goddelijke voorzienigheid.
Matze: brood van de slavernij en de verlossing
De matze is aan de ene kant het ‘brood van de armoede’ dat onze voorouders in het land Egypte aten, maar aan de andere kant hebben we het meteen over de toekomstige verlossing: ‘Het komende jaar zijn wij vrije mensen.” We verlangen naar de toekomstige verlossing: we willen ons verbinden met zowel de verlossing uit het verleden als met de toekomstige verlossing.
Vier grote ballingschappen
Als we alleen aan het verleden denken, verliezen we het doel van de Haggadah uit het oog. De uittocht uit Egypte was het begin van de toekomstige verlossing. Al in het begin ging het er om het G’ddelijke in de wereld zo intens mogelijk te ervaren. Maar na de zonde van het gouden kalf ging alle geestelijke hoogte hopeloos verloren. Wij zouden als joods volk vier grote ballingschappen moeten meemaken waar we nog steeds niet uit verlost zijn. We mogen echter het grote doel niet uit het oog verliezen. Het ging ook bij de Uittocht uit Egypte uiteindelijk om de grote geestelijke bevrijding uit de tijd van de Masjiach. Sederavond vieren is niet alleen matzes eten en maror proeven. Het gaat om het grote spirituele licht, dat wij hopen deelachtig te worden aan het einde van de dagen, spoedig in onze dagen!
