Wij zullen doen en pas daarna begrijpen

Deze week gaan we over tot actie. Nadat we vrij passief waren bij de tien plagen en de Uittocht uit Egypte, bij het splijten van de Jam Soef, de Rietzee (“G’d zal voor jullie strijden en jullie moeten zwijgen”) en bij het ontvangen van de Tora op de berg Sinaï, krijgen we nu opdrachten om een Heiligdom te maken midden in de Sinaï-woestijn. Uiteraard moest dit een bewegende, meereizende Tabernakel worden want veertig jaar hebben onze voorouders gereisd op weg naar het heilige Land. Pas in Jeruzalem kregen we een vaste Tempel.

Geen woorden maar daden

“Zij moeten voor Mij een heiligdom maken, zodat Ik in hun midden kan wonen. Volgens alles wat Ik u zal tonen, een ontwerp van de tabernakel en een ontwerp van al zijn voorwerpen, zó moet u het maken. Ook moeten zij een ark van acaciahout maken; zijn lengte moet tweeënhalve el zijn, zijn breedte anderhalve el en zijn hoogte anderhalve el“ (Ex./Sjemot 25:8-10). Dit was een ‘opwekking van onderen’, een initiatief van de mensen, die uit Egypte getrokken waren. Alle mensen moest contribueren en grondstoffen doneren voor de bouw van dit Heiligdom.

G’ddelijke inwoning

In het Hebreeuws heet dit Heiligdom een ‘Mikdasj’ – een Heiligdom waar G’d Zijn Majesteit, Zijn Sjechina kan laten rusten hier op aarde. De G’ddelijke inwoning heet in het Iwriet ‘Misjkan’ – en dit vormt een reactie van Boven op het eerdere aardse initiatief om G’ds Aanwezigheid hier op aarde ‘uit te nodigen’.

Heilige Arke
De ark heet in het Iwriet een ‘Aron hakodesj’ – een heilige kast waarin de Stenen Tafelen en het eerste Sefer Tora (Torarol) van Mosje Rabbenoe lagen. Iedere synagoge kent nog steeds een ‘Aron hakodesj’, waarin de Tora rollen opgeborgen worden. In de vorige parsja (afdeling) stond dat de Bnee Jisraeel (de Joden) alle opdrachten van G’d accepteerden (Ex./Sjemot 24:3): “Mozes kwam terug en vertelde al de woorden van G’d en al de bepalingen aan het volk. Toen antwoordde heel het volk eenstemmig en zij zeiden: Al de woorden die G’d gesproken heeft, zullen wij doen“.

Na’asee wenisjma

“Al de woorden die G’d gesproken heeft, zullen wij doen“ vormt een totale overgave aan G’ds wijsheid en wil maar wordt met vier nuances uitgelegd door onze Wijzen. In feite staat er in de Hebreeuwse tekst ‘na’asee wenisjma’ – wij zullen doen en wij zullen luisteren (of begrijpen):

Volgens Rabbi Sjemoe’eel ben Meir (13^e eeuw, Frankrijk) betekent dit: alle opdrachten tot nu zullen we uitvoeren en we zullen ook naar alle komende ge- en verboden luisteren.

Rabbi Jitschak Arama (1420-1494, Spanje), auteur van het encyclopedische werk Pachad Jitschak legt het uit als een volgorde om de dingen beter te begrijpen: wij moeten eerst de voorschriften doen alvorens ze te kunnen begrijpen (ik kan bijvoorbeeld zeer moeilijk uitleggen hoe een appel smaakt. Men moet het zelf proeven om over de smaak te kunnen oordelen. Zo ook moet men bijvoorbeeld eerst de Sjabbat houden alvorens de inhoud en strekking ervan te kunnen begrijpen).

Rabbi Jehoeda Arje Leib Alter (1847-1905) schrijft in zijn werk Sefat Emmet, dat het hier gaat om concretisering van G’ds opdrachten in de aardse praktijk waardoor men de achterliggende abstracte finesses steeds beter begrijpt.

Volgens de Lubavitscher Rebbe (New York) moet men de ge- en verboden uitvoeren naar analogie van ons menselijk lichaam. We moeten eerst doen en daarna mogen we hopen de G’ddelijke dingen te gaan begrijpen. De analogie van het menselijk lichaam bestaat hierin, dat men eerst moet ademen, drinken en eten alvorens we voldoende kracht hebben om te gaan ‘lernen’. Zo ook moet men de ge- en verboden eerst doen en later zal men ze meer en meer gaan begrijpen.

Het Jodendom is een religie van doen en praktiseren. Als ik moet beschrijven wat een vrome Jood is, dan hebben wij het niet in eerste instantie over geloof en filosofie maar over de vraag wat deze man of vrouw van het Jodendom in de praktijk realiseert.