Met Matan Tora – het ontvangen van de Tora op de berg Sinai – is alles in het Joodse volk veranderd. Ook onze visie op de toekomst is veel positiever en optimistischer geworden dan wij ooit konden bevroeden. Geen doemdenken meer maar een totaal positief denken over de eindtijd waarin G’d Zich in volle glorie aan de mensheid zal tonen. Alle ellende en vreselijke dingen, die wij nu meemaken zullen als sneeuw voor de zon verdwijnen. Vandaag neem ik jullie mee in een aantal antwoorden op moeilijke vragen rond de eindtijd.
Vraag: Zijn er tekenen van een op handen zijnd Messiaans tijdperk?
Antwoord: Rabbijn Aryeh Kaplan legt uit dat wij in een bijzonder versnelde tijd leven. De afgelopen 184 jaar zijn wij enorm snel vooruitgegaan qua technologische ontwikkeling. We leven in een tijd dat mensen geen oorlog meer tolereren, onrecht en ongelijkheid bestrijden en al het kwaad dat vroeger als onvermijdelijk werd ervaren proberen uit te bannen.
Waarom zien wij deze plotselinge veranderingen? Het lijkt er op dat G’d langzamerhand naar de vervolmaking van de menselijke maatschappij toe werkt. Aan het einde van de dagen zal blijken dat net zoals G’d perfect is, ook het universum en de menselijke samenleving in diepste zin volmaakt is.
Vraag: Wat is het doel van de komst van de Masji’ach?
Antwoord: Het grootste probleem dat een orthodox mens kan hebben is de vraag hoe het kan zijn dat G’d, Die zo perfect is, zo’n moeilijk te begrijpen wereld in elkaar gezet heeft. De Masji’ach zal duidelijk tonen hoe perfect de wereld in elkaar zit. Het feit dat we het nu niet zien is te wijten aan onze gedeeltelijke spirituele blindheid. Onze open zullen geopend worden en wij zullen overal de hand van G’d zien.
Vraag: Hoe zal de Masji’ach komen?
Antwoord: Hierin bestaan twee tradities. De een zegt dat de Masji’ach zal komen op een wonderlijke wijze: “Zie! Iemand als een mensenkind zal met de wolken van de Hemel komen” (Daniël 7:13). Maar er staat in de profeet Zecharja (9:9) dat het ook mogelijk is dat “uw koning tot u komt, nederig en rijdend op een ezel”. Wanneer de Joden de wonderen waardig zijn, dan zal de Masji’ach op een Hemelse wijze komen en als de Joden het niet waardig zijn zal hij op een natuurlijke wijze aan ons verschijnen. Andere bronnen lijken aan te geven dat de komst van de Masji’ach ook een geleidelijk proces zal zijn. Maar Maimonides in zijn Igeret Taman, in zijn brief aan de hopeloze Joden van Jemen (12e eeuw), stelde dat Masji’ach zeer plotseling kan komen zonder waarschuwing vooraf. Ziekten zullen verdwijnen. Zwaar lichamelijk werk zal niet meer nodig zijn zodat men zich kan wijden aan de hoogste geestelijke perfectie.
Vraag: Is het juist dat de mystiekleer voorspelt dat in het midden van de 19e eeuw een enorme technologische vooruitgang zou plaatsvinden?
Antwoord: Inderdaad staat in de Zohar (1:117a) dat, vergelijkbaar met Genesis 7:11 waar staat dat in het 600ste jaar van het tweede millennium alle bronnen van de grote diepten opengingen, ook in het zesde millennium de bronnen der wijsheid zullen ontspruiten. Dit is wat wij in onze tijd meemaken. We hebben de industriële en technologische revolutie meegemaakt en dat zal het begin van de Messiaanse tijd kunnen zijn. De versnelling van internationale contacten leidde tot sociale en ideologische omwentelingen die wij in het verleden nog nooit hadden meegemaakt. Vrouwen hoeven niet meer met pijn te baren. Mannen hoeven niet meer met zweet op hun voorhoofden geld te verdienen. Alle volkeren zullen de waanzin van de oorlog inzien. Zwaarden zullen worden omgesmeed in ploegscharen, de wolf zal naast het geitje liggen, de gebrokenen van hart zullen genezen worden, vrijheid zal worden uitgeroepen voor allen die gevangen zijn en die gebonden zijn zullen worden losgemaakt (Jesjaja 61:1). Maimonides voorspelt dit allemaal al in zijn grote wetboek (Jad, Melachiem 12:1).
Vraag: Ik heb vernomen dat de komst van de Masji’ach vergezeld zal gaan met grote problemen. Onze Wijzen hebben gezegd dat voor de Masji’ach grote veranderingen zullen plaatsvinden en de wereld getroffen zal worden door een groot lijden.
Antwoord: Dat hangt af van de wijze waarop de Masji’ach komt. Zal hij ons verschijnen op een miraculeuze wijze, dan is het niet ondenkbaar dat deze “barensweeën van de Masji’ach” vermeden kunnen worden. Maar de wereld verandert snel. De Talmoed voorspelt B.T. Sota 49b) dat de voorouderlijke tradities geminacht zullen worden. De generaties zullen in verschillende werelden opgroeien, een fenomeen dat wij reeds nu meemaken.
Vraag: Zijn er niet meer tekenen van een naderend Messiaanse tijdperk?
Antwoord: De Talmoed gaat verder met de stelling dat regeringen goddeloos zullen worden en men totale minachting zal hebben voor religieuze mensen. Ongelovigen zullen hun stem verheffen en niemand zal meer respect hebben voor elkaar. Er wordt zelfs voorspeld dat de chotspe (brutaliteit) zal zegenvieren en dat mensen steeds nieuwe dingen willen zien en horen, en dat mensen ontevreden zijn met de oude dingen. Binnen het gezin zullen mensen elkaar vijandig bejegenen en niemand zal overtreders terecht kunnen wijzen. Natuurlijk zal de Joodse traditie hier ernstig onder lijden. De verdeeldheid zal toenemen. Iedere groepering, ook binnen het Jodendom, zal beweren dat zij de wijsheid in pacht hebben. De waarheid zal moeizaam te vinden zijn.
Vraag: Is dat de reden dat vele Joden het Jodendom verlaten hebben?
Antwoord: Dit wordt al voorspeld in de Profeten en dit maken wij nu ook mee. De religieuze ouders lijden hier vreselijk onder, maar het blijft moeilijk uit te leggen aan de jongere generatie. Ouderen worden voor gek versleten dat zij niet meedoen met de waan van de dag.
Vraag: Wat is de rol van het land Israël in de Messiaanse ontknoping?
Antwoord: De meeste Joden zullen terugkeren naar Israël voor de komst van de Masji’ach. Op dit moment is het begin van dit kenmerk gerealiseerd. De Tempel is echter nog niet herbouwd.
Vraag: Kan één man de hele wereld veranderen?
Antwoord: Ja. Hitler was in staat om de wereld tot de rand van de afgrond te brengen. Dan moet dit ook in positieve zin mogelijk zijn.
Vraag: Maar dan moet de Masji’ach toch bijna G’ddelijke eigenschappen bezitten om het goede in de mensheid naar boven te halen?
Antwoord: Hierin verschilt de Joodse traditie aanzienlijk van de christelijke. Volgens de onze overlevering zal de Masji’ach op een normale manier, uit gewone ouders, geboren worden. Hij is een sterfelijk wezen. De Masji’ach zal een afstammeling zijn van koning David. Maimonides schrijft zeer duidelijk hoe het allemaal zal plaatsvinden: Wanneer er een heerser uit het huis van David opstaat die intens bezig is met Tora en mitsvot, zoals zijn voorvader David, en die bezig zal zijn met zowel de geschreven als de mondelinge leer, en Israël terugleidt naar de Tora, haar voorschriften versterkt en G’ds oorlogen voert, dan mogen wij aannemen dat hij Masji’ach is. Als het hem lukt om de Tempel te herbouwen op de oorspronkelijke plaats en alle verstrooiden van Israël in weet te zamelen, dan is zijn status van Masji’ach zeker geworden (Jad, Melachiem 11:4). Maar dit zijn geen vaste regels. De Masji’ach kan zich totaal onverwacht openbaren, zoals Maimoides schrijft in zijn Igeret Teman, zijn brief aan de Joden in Jemen. Moderne communicatiemiddelen kunnen voor een directe, wereldwijde openbaring zorgen.
